Σχολική ετοιμότητα

Και έρχεται επιτέλους η στιγμή που το παιδί πρέπει να προχωρήσει στην Α᾽ Δημοτικού. Ένας καινούριος κόσμος ξεκινάει, με νέες απαιτήσεις προς εκείνο. Μια καινούρια αρχή τόσο καθοριστική για τη γενικότερη ακαδημαϊκή του εξέλιξη. Είναι, όμως, έτοιμο για αυτό το τόσο σημαντικό βήμα; Διαθέτει αυτό που επιστημονικά ονομάζεται σχολική ετοιμότητα;

Ο όρος «σχολική ετοιμότητα» εμφανίζεται ως μία πολλαπλή έννοια η οποία εξετάζει τους αναπτυξιακούς παράγοντες που επιτρέπουν σε ένα παιδί να ενταχθεί με επιτυχία στην Α’ τάξη του δημοτικού σχολείου.

Προσπαθώντας να προετοιμάσουμε κατάλληλα ένα παιδί για την ένταξη του στο δημοτικό πρέπει να λάβουμε υπόψη:

• Τις απόψεις των εκπαιδευτικών (δασκάλων και νηπιαγωγών).
• Τις εκτιμήσεις των ειδικών ψυχικής υγείας.
• Τη γνώμη και των γονέων.

Προκειμένου να εξασφαλίσουμε την ασφαλή και αποδοτική μετάβαση στο δημοτικό σχολείο συνολικά, αλλά και για κάθε παιδί ξεχωριστά, είναι απαραίτητη η συνεργασία όλων όσων εμπλέκονται στην διαπαιδαγώγησή του. Κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης και μάθησης, επομένως είναι καθοριστικής σημασίας να προσαρμοστούμε στον τρόπο και την ταχύτητα που μπορεί να μάθει.

Σκοπός μας είναι να παρουσιάσουμε την αξιολόγηση της σχολικής ετοιμότητας με την κατάκτηση συγκεκριμένων δεξιοτήτων στους αντίστοιχους τομείς:

• Στο λόγο: να είναι ικανό να ακολουθεί λεκτικές εντολές, όρια και κανόνες, σωστή άρθρωση λόγου και άρτια φωνολογία.
• Στην αισθητηριακή επεξεργασία.
• Στον κινητικό συντονισμό και κινητικό προγραμματισμό: να μπορεί να εστιάζει τη προσοχή του για ορισμένο χρονικό διάστημα ώστε να ολοκληρώσει μια δραστηριότητα, να μπορεί να οργανωθεί και να προσανατολιστεί, καθώς και να μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί.
• Στις γνωστικές και μαθησιακές δεξιότητες: να μπορεί να αντιγράψει γράμματα, αριθμούς και να μπορεί να σχεδιάζει, να ξεχωρίζει κατηγορίες, να γνωρίζει τις προμαθηματικές και χωροχρονικές έννοιες.
• Στην κοινωνική/συναισθηματική ευελιξία και συμπεριφορά: επαρκώς ανεπτυγμένη κριτική ικανότητα, επίλυση προβλημάτων που προκύπτουν, συνεργασία με άλλα παιδιά, όπως απαιτείται π.χ. σε σχολικές εργασίες ή αθλήματα

Θα συζητήσουμε για τους παράγοντες, οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την αναπτυξιακή ηλικία ενός παιδιού όπως:

• Ύπαρξη αναπτυξιακής δυσκολίας
• Μη φυσιολογική-αναμενόμενη μέθοδος εκμάθησης
• Περιβαλλοντική ακαταλληλότητα
• Υψηλή ενασχόληση με οθόνες

Για ποιο λόγο είναι απαραίτητη η σχολική ετοιμότητα;

• Η μετάβαση από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό συνοδεύεται από σημαντικές απαιτήσεις στην καθημερινότητα του παιδιού.
• Το παιδί θα χρειαστεί να μείνει καθιστό μέχρι να υπάρξει διάλειμμα για αρκετή ώρα, καθώς και οι απαιτήσεις στη διάρκεια της προσοχής θα είναι μεγαλύτερες (μακροσκελή μαθήματα).
• Θα πρέπει να διαχειριστεί πολλά και διαφορετικά μαθήματα, βιβλία και τετράδια και να ανταπεξέρχεται στην καθημερινή μελέτη που έχει για το σπίτι.
• Οι ευκαιρίες για παιχνίδι στο δημοτικό είναι πολύ λιγότερες σε σχέση με το νηπιαγωγείο και στο διάλλειμα, πλέον, θα καλείται να συνυπάρχει με παιδιά έως και 5 έτη μεγαλύτερα του.

Τα παραπάνω που αναφέρθηκαν ήταν κάποιες από τις βασικές προϋποθέσεις που πρέπει να διαθέτει ένα παιδί πριν προχωρήσει στην Α’ Δημοτικού. Αν ένα παιδί δυσκολεύεται στις περισσότερες από αυτές, τότε θα δυσκολευτεί να ανταποκριθεί και στις απαιτήσεις της Α´ Δημοτικού με αποτέλεσμα χαμηλή ακαδημαϊκή επίδοση και αρνητικές επιπτώσεις στην αυτοεκτίμηση του. Για όλους αυτούς τους λόγους πρέπει να προετοιμάσουμε ένα παιδί για την Α’ δημοτικού, με δραστηριότητες που μπορούν να γίνουν μέσα στο σπίτι και να δουλέψουν ταυτόχρονα γονείς και εκπαιδευτικοί.